Մերկելի գլխավոր խնդիրներից մեկը ԵՄ-ի միասնականության պահպանումն էր

Անգելա Մերկելի 16-ամյա կառավարումը զգալի ազդեցություն ունեցավ ինչպես Գերմանիայի ներքին քաղաքականության, այնպես էլ Եվրոպական միության զարգացման վրա։ Նրա քաղաքականությունը հիմնականում բնորոշվում էր պրագմատիզմով, աստիճանական փոփոխություններով և տարբեր քաղաքական ուժերի միջև փոխզիջում գտնելու փորձով։ Գերմանիայի Դաշնային կառավարության պաշտոնական տվյալներով՝ Մերկելը կանցլերի պաշտոնը զբաղեցրել է 2005-2021 թվականներին՝ ղեկավարելով երկիրը չորս ընտրական ժամանակաշրջանների ընթացքում։

Գերմանիայի վրա նրա գլխավոր ազդեցություններից մեկը քաղաքական կայունության պահպանումն էր։ Մերկելի կառավարման տարիներին երկիրը բազմիցս ղեկավարել են կոալիցիոն կառավարություններ, այդ թվում՝ CDU/CSU-ի և SPD-ի «մեծ կոալիցիաները»։ Նրա կառավարման ոճը հիմնված էր բանակցությունների և փոխզիջումների վրա, ինչը թույլ տվեց երկար ժամանակ պահպանել քաղաքական համակարգի կանխատեսելիությունը։ Միաժամանակ, այս մոտեցումը հաճախ քննադատվել է այն պատճառով, որ որոշ երկարաժամկետ բարեփոխումներ ավելի դանդաղ էին իրականացվում։ Գիտական ուսումնասիրություններում Մերկելի ներքաղաքական առաջնորդությունը հաճախ բնութագրվում է որպես զգուշավոր, իսկ արտաքին քաղաքականությունը՝ ավելի ակտիվ։

Տնտեսական առումով Մերկելի ժամանակաշրջանը համընկավ Գերմանիայի միջազգային տնտեսական դիրքի ամրապնդման հետ։ Սակայն կարևոր է չվերագրել այդ ամբողջ գործընթացը միայն Մերկելի կառավարությանը․ Գերմանիայի տնտեսական հաջողությունները կապված էին նաև նախկինում իրականացված բարեփոխումների, արտահանման վրա հիմնված տնտեսության և եվրոպական ընդհանուր շուկայի հնարավորությունների հետ։ Մերկելի կառավարությունները, այնուամենայնիվ, պահպանեցին այդ տնտեսական մոդելը և դրա հիման վրա Գերմանիան դարձավ ԵՄ-ի առանցքային տնտեսական դերակատարը։

Եվրոպական մակարդակում Մերկելի ազդեցությունն առավել տեսանելի դարձավ ճգնաժամերի կառավարման ժամանակ։ Եվրագոտու պարտքային ճգնաժամի ընթացքում Գերմանիան դարձավ եվրոպական ֆինանսական քաղաքականության առանցքային դերակատար։ Մերկելը պաշտպանում էր ֆինանսական կարգապահության և անդամ պետությունների պարտավորությունների պահպանման գաղափարը, ինչի պատճառով նրա քաղաքականությունը հատկապես հարավային Եվրոպայում հաճախ արժանանում էր քննադատության։ Միևնույն ժամանակ, ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ նրա գլխավոր խնդիրներից մեկը եվրագոտու և ընդհանրապես ԵՄ-ի միասնականության պահպանումն էր։

2015 թվականի միգրացիոն ճգնաժամը Մերկելի քաղաքականության ամենավիճահարույց դրվագներից էր։ Գերմանիան ընդունեց մեծ թվով ապաստան հայցողների, իսկ Մերկելի քաղաքականությունը հայտնվեց եվրոպական բանավեճի կենտրոնում։

Այս քաղաքականությունը միաժամանակ խորացրեց ԵՄ անդամ երկրների միջև տարաձայնությունները միգրացիայի և պատասխանատվության բաշխման շուրջ։

Մերկելի մեկ այլ կարևոր ազդեցություն կապված էր Եվրոպական միության քաղաքական միասնականության պահպանման հետ։ Brexit-ի, եվրագոտու ճգնաժամի, Ռուսաստանի կողմից Ղրիմի բռնակցումից հետո առաջացած անվտանգության խնդիրների և COVID-19 համավարակի պայմաններում Գերմանիան դարձավ ԵՄ որոշումների առանցքային դերակատար։ Գիտական ուսումնասիրությունները Մերկելի ժառանգության մեջ առանձնացնում են հենց այս երեք խոշոր ճգնաժամերը՝ եվրագոտու ճգնաժամը, միգրացիոն ճգնաժամը և COVID-19-ը։

COVID-19-ի ժամանակ Մերկելի կառավարությունը մասնակցեց ԵՄ-ի համատեղ տնտեսական վերականգնման ծրագրի ձևավորմանը։ 2020 թվականին Գերմանիան և Ֆրանսիան հանդես եկան ԵՄ վերականգնման ֆոնդի համատեղ պարտքի գաղափարով, որը հետագայում դարձավ NextGenerationEU ծրագրի հիմքերից մեկը։ Սա կարևոր փոփոխություն էր, քանի որ Գերմանիայի երկարատև դիրքորոշման համեմատությամբ այն ենթադրում էր եվրոպական մակարդակով ֆինանսական ավելի խոր համագործակցություն։

Միևնույն ժամանակ, Մերկելի քաղաքականության ազդեցությունն ունի նաև հակասական կողմեր։ Գերմանիայի՝ Ռուսաստանի հետ տնտեսական փոխկախվածության քաղաքականությունը, հատկապես էներգետիկ ոլորտում, հետագայում դարձավ լուրջ քննադատության առարկա։ Գերմանիայի քաղաքական կրթության դաշնային կենտրոնի վերլուծություններից մեկը նշում է, որ Մերկելի կառավարությունների շրջանում Բեռլինը մեծ նշանակություն էր տալիս Ռուսաստանի հետ տնտեսական և էներգետիկ կապերին, իսկ հետագայում այդ մոտեցումը գնահատվեց որպես Ռուսաստանի ռազմավարական մտադրությունների թերագնահատում։

Այսպիսով, Մերկելի քաղաքական ազդեցությունը կարելի է ամփոփել մի քանի հիմնական ուղղությամբ․ Գերմանիայում՝ երկարաժամկետ քաղաքական կայունություն և կոալիցիոն կառավարման մշակույթի ամրապնդում, իսկ ԵՄ-ում՝ Գերմանիայի դերի ուժեղացում և ճգնաժամերի ժամանակ բանակցությունների ու փոխզիջումների միջոցով եվրոպական միասնականությունը պահպանելու փորձ։ Միաժամանակ նրա քաղաքական ժառանգության մեջ մնացին նաև վիճահարույց հարցեր՝ միգրացիոն քաղաքականությունը, Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների և էներգետիկ կախվածության ռազմավարությունը, ինչպես նաև որոշ երկարաժամկետ տնտեսական ու կառուցվածքային խնդիրներ։

Հետևաբար, Մերկելի դերը Եվրոպայում կարելի է հասկանալ ոչ այնքան որպես այն առաջնորդի, որը միշտ առաջարկում էր մեծ ու արագ փոփոխություններ, որքան որպես քաղաքական գործչի, որը երկար ժամանակ կայունություն և փոխզիջում էր փնտրում ճգնաժամերի պայմաններում։ Հենց այդ պատճառով նրա 16-ամյա կառավարումը դարձավ Գերմանիայի և ԵՄ ժամանակակից քաղաքական պատմության կարևոր փուլ։

Ակնարկ Քաղաքականություն

Մեկնաբանություններ